Termin “praca zdalna” ( telepraca) został pierwszy raz użyty przez amerykańskiego fizyka z NASA J. Nillesa. Zainsirował go panujący  latach siedemdziesiątych kryzys paliwowy. Dostrzegł on możliwość oszczędzenia dużych kwot na samych dojazdach ludzi do pracy, jeśli wykonywali by oni pracę w domu. W Europie Komisja Europejska wprowadził termin “telework”, dostrzegając wielki potencjał jaki niesie w sobie telepraca. Powołana została komisji o nazwie European Telework Online , której zadaniem jest rozpowszechnianie idei telepracy.

Pojęcie telepracy zostało wprowadzone do polskiego kodeksu pracy w roku 2007. Jest to więc jedna z nowszych regulacji. Definicja telepracy zawiera 3 elementy: wykorzystanie technik teleinformatycznych i telekomunikacyjnych; pracę poza zakładem pracy oraz ciągłość tak wykonywanej działalności.

Polecamy eBook

Wprowadzenie telepracy w danym zakładzie musi zostać poprzedzone konsultacjami ze związkami zawodowymi, a w przypadku ich braku z reprezentacją prawników.

Telepraca jako forma uelastycznienia stosunku pracy może być stosowana w każdym rodzaju umowy o  pracę: na czas nieokreślony, określony, na zastępstwo, okres próbny czy na czas wykonania określonej pracy. Decyzję o świadczeniu pracy w tej właśnie formie można podjąć w momencie zawierania umowy o pracę bądź też już w okresie trwania stosunku pracy. Może to nastąpić jedynie za zgodą obu stron stosunku pracy, a nie przykładowo w formie wypowiedzenia zmieniającego.

Artykuł 67¹⁵ k.p statuuje, że telepracownik nie może być traktowany gorzej z tytuły wykonywania pracy w tej formie od innych pracowników. W przypadku bowiem naruszenia tej normy pracownik może domagać się odszkodowania w myśl artykułu 18^3d k.p.  Również w przypadku kiedy pracownik odmówi świadczenia telepracy nie może być z tego tytułu dyskryminowany.

Odstąpienie od świadczenia pracy w formie telepracy może nastąpić w terminie 3 miesięcy od jej podjęcia, a po tym terminie złożenie odpowiedniego wniosku przez telepracownika nie jest dla pracodawcy wiążące. W myśl art. 67⁹ k.p. brak zgody pracownika na świadczenie pracy w formie telepracy nie stanowi podstawy do wypowiedzenia umowy o pracę.

Telepracownik świadcząc prace w domu może podlegać kontroli ze strony pracodawcy, lecz tylko po uprzednim poinforomowaniu go o tym i wyrażeniu zgody.Obowiązki pracodawcy z tytułu zapewniania bezpiecznych i higienicznych warunków pracy obowązują także w przypadku świadczenia przez pracownika telepracy.

Specyfika telepracy ma istotny wpływ na ustalanie treści stosunku pracy, a zwłaszcza na ustalenie miejsca, czasu i wynagrodzenia. Strony mają możliwość dowolnego określenia ilości czasu pracy wykonywanej poza siedzibą pracodawcy. Mogą też zastosować system zadaniowego czasu pracy. System ten może być stosowany w przypadkach uzasadnionych miejscem wykonywania pracy. Jest on dogodny również dlatego iż pracodawca nie ma obowiązku ewidencjonowania czasu pracy pracowników pracujących w zadaniowym systemie organizacji czasu pracy. Strony powinny ponadto szczegółowo określić zadania należące do telepracownika i zakres jego obowiązków.  Określenie miejsca świadczenia pracy stanowi istotny element każdej umowy o pracę.

W zakresie określenia miejsca pracy strony dysponują swobodą. Może ono być stałe lub zmienne, jednak zmienność musi być uzasadniona charakterem pracy. W przypadku telepracy wyznaczanie miejsca pracy zależy od specyfiki świadczonej pracy oraz woli stron umowy o pracę. W tym przypadku nie ma w zasadzie żadnych ograniczeń w określeniu miejsca pracy, poza możliwościami technicznymi i organizacyjnymi. O sposobie określenia miejsca wykonywania pracy decyduje rodzaj pracy uzgodnionej przez strony w umowie o pracę. Z art. 22 § 1 k.p., wynika, uprawnienia pracodawcy do wyznaczenia miejsca pracy. Zmiana technologii, wprowadzenie nowoczesnych środków komunikowania się pozwalają na świadczenie pracy bez bezpośredniego kontaktu pracownika z przełożonym oraz z innymi pracownikami.Pracownik może więc wykonywać pracę w domu. Nie ma więc żadnych ograniczeń, aby pracodawca zezwolił telepracownikowi na wybór najbardziej odpowiadającego mu miejsca wykonywania zatrudnienia.

Do pracy zdalnej wybierz ifirma – księgowość online.

Wady i zalety telepracy

W dobie obecnego kryzysu pracodawcy będą starali wybierać się właśnie tą forme zatrudnienia, w związku z chęcią ograniczenia kosztów. Często zamiast likwidować miejsce pracy można zmienić forme zatrudnienia. Rozwój technologiczny w ostatnim czasie daje nieograniczone możliwości. Kontakt z pracownikiem ( czy pracuje w domu czy poza nim) zapewnia internet czy telefon. Problemem w zakresie dostępu tej formy zatrudnienia może być rodzaj wykonywanej pracy, o ile w sektorze informatycznym zastosowanie telepracy jest oczywiste o tyle w branży produkcyjnej wymagającej często specjalistycznych maszyn i odpowiednich warunków nie jest to możliwe. Inną sprawą są indywidualne predyspozycje pracownika. Nie każdy bowiem dysponuje wystarczającą motywacją by bez nadzoru wykonywać przydzieloną pracę.

Korzyści z wyboru takiej formy zatrudnienia po stronie pracownika są oczywiste. Pracownik sam ustala sobie godziny pracy, bo liczy się efekt a nie czas pracy. Praca w domu pozytywnie działa na jego samopoczucie co z kolei wpływa na efektywność. Pracownik nie musi dojeżdżać do pracy, co oznacza nie tylko oszczędność czasu, lecz jest szczególnie istotne z punktu widzenia niepełnosprawnych pracowników a także kobiet z dziećmi, które nie muszą zatrudniać opiekunki. Wreszcie pracownik nie jest ograniczony tylko do świadczenia pracy na terenie swojego miasta czy województwa i może pracować w dowolnym miejscu w kraju czy na świecie, stając się niezależnym od zjawiska bezrobocia w danym rejonie.

W instytucji telepracy drzemie duży potencjał, ciągle jednak w dużej mierze niewykorzystany.  Świadczą o tym chociażby badania przeprowadzone przez  PBS DGA. Mianowicie w roku 2008 pięciokrotnie wzrosła liczba osób korzystających z telepracy lecz aż czterech na dziesięciu Polaków nie słyszało wogóle o tej formie zatrudnienia.

Dla chcących poszerzyć wiedzę:

Sobczyk A., Telepraca w prawie polskim, Warszawa 2009.

http://www.gazetaprawna.pl/tagi/telepraca – artykuły w Gazecie Prawnej poświęcone telepracy